Nachrichten auf Platt
Fröher hebbt de rieken Herrschaften ok geern in' Sommer slöömt

Wat hebbt wi dat hüüt doch kommodig: Wenn de Kleedaasch schietig is, denn smiet wi se in’e Waschmaschin rin. Wenn’t mol fix gahn mutt mit‘ Eten, denn stellst du dat enfach in’e Mikrowell rin. Wust un Kääs hoolst du ut dien Köhlschapp rut. Gröne Bohn‘, Bloomkohl oder Himbeern in‘ Winter? Enfach Iesschapp opmaken un rutholen.  Un wat is dat schön, so’n ieskoolen Wien in‘ Sommer.  Wo lütte Iesstücken in swümmen doot. Fröher güng dat nich ganz so kommodig to. Tominnst bi de Lüüd, de nix in’e Melk to krömen harrn. Dor keem dat op’n Disch, wat se sölben in‘ Goorn un in‘ Stall harrn. Un wat de Johrstieden hergeven dä.  Melk frisch vun’e Koh,  Appeln un Beern vun‘ Boom, Wötteln un Kantüffeln frisch ut’ Beet oder ut’e Miete. Un för’n Winter hebbt se inweckt, inpöckelt un rökert.  So sünd se över de Runn kamen. De annern, de wat an’e Fööt harrn, de kunnen slömen un slampampen. Un twaars dat heele Johr över. Un all’ns weer jümmers frisch. De harrn sogor Ieswürfel! Woans dat angahn kann? Na, de harrn all een Iesschapp. Nich so’n niemoodsches Ding, as wi hüüt, nee, dat Iesschapp annodunnemol leeg ünner de Eer.

mehr
Avergloven rund üm'e Daag twüschen de Johrn

Wiehnachten is nu vörbi. De Dannenboom steiht noch in mankeen Stuuv un smitt sien Nodels all meist af. Dat niege Johr is man so eben in‘e Gang un maak sik op’n Padd. Un wi hangt so dortwüschen. Twüschen dat ole Johr un dat niege. Un wi luert op dat, wat uns 2018 wull bringen warrd. Dat is en ganz besünnere Tiet. Dor liggt wat in’e Luft: Drööms vun beter Tieden, mehr Geld, mehr Erfolg. Un dat Lengen na Leev, Freden, Tofredenheit un veel Gesundheit. Op de anner Siet spökelt uns de Bammel för Krankheiten un anner gräsig Unglück in‘ unsen Kopp rüm. Wat för’n ver-rückte Tiet, düsse twölf hilligen Nächte twüschen Wiehnachtenavend un den 6. Januor, den Hillgen-Dreekönigsdag.  Se hebbt ganz veele Naams bi uns: Rauhnächte, zwischen den Jahren, Altjahrswoche, zwölf Nächte, Brückentage oder as wi Plattdüütschen kort un knapp seggt: „De Twölften“.

mehr
Theodor Storm hett Wiehnachten leevt - he weer as so'n lütt Kind

„Es wird Weihnachten; vergnügte Weihnachten also! Mein ganzes Haus riecht schon nach braunen Kuchen – nach dem Rezept meiner Mutter – und ich sitze so zu sagen, schon seit einer halben Wochen im Schein des Tannenbaums. . . .“, schrifft Theodor Storm 1856 an sien Fründ Friedrich Eggers. He hett all meist güllen Duumens, steiht dor, „denn ich arbeite abends jetzt nur in Schaumgold, Knittergold und bunten Papieren.“ Aver uns groot Dichtersmann is nich blots in’e Wiehnachtsstuuv togang, nee: „ . . . gestern abend habe ich sogar den Frauen Mandeln und Citronat für die Weihnachtskuchen hacken helfen; auch Kardemum dazu gestoßen und Hirschhornsalz . . .“ Theodor Storm weer Füer un Flamm för Wiehnachten. He weer een echten Wiehnachtsminsch. Dat kann een nich blots in siene Breefe nalesen, sünnern ok in siene Novellen.

mehr
Yared Dibaba un sien Band "De Schlickrutscher" fiert Wiehnachten

„Oh Dannenboom, oh Dannenboom, wo gröön sünd diene Bläder . . .“ tirileert Yared Dibaba jümmers vör sik hin: „Ik heff een Tradischoon to Wiehnachten“, smuustert de bekannte Moderator un Plattschnacker an’t Telefon un höögt sik een, „ik gah jümmers mit mien Söhn los to unsen Höker. Den Wiehnachtsboom kopen. Mien Fru söcht den Boom eerst ut un wi Keerls hoolt em af un dreegt em na Huus. Un dor sing ik denn de ganze Tiet „Oh Dannenboom“. Bit wi tohuus sünd“. Nuch Övung hett he also, wat dat Singen angeiht – un dorüm is de Entertainer, Musikant un Moderator nu ok mit sien Band, de „Schlickrutscher“ op Wiehnachtstour. Bi  Shanties, Vertellen, Speele, Dööntjes, Seemannsgoorn un veel Musik to’n Mitsingen is de Wiehnachtsstress miteens wiet wech. Yared Dibaba kümmt mit „Wiehnachten op Platt“ natürli ok na Kiel.

mehr
Plattdüütscher Film över Wind, veel Geld un plietsche Fruuns

Fief Fruunslüüd sitt an‘ Sofadisch un wunnerwarkt vör’n Klapprekner: „Dor mutt doch wat in’t Internet dorto stahn . . . dat is jo komisch. Dor mutt doch wat to finnen sien!“ Un denn finndt se optletzt doch noch wat un klickt dor enfach mol op. Un nu nimmt dat Schicksol sien verdammigten Loop. Dat geiht üm sluusohrig Investoren, de achter dat Geld vun ehr Keerls her sünd, üm den Börger Windt Park Jüksdörp, üm windige Geschäfte un en groot Geheemnis. Dor düükert sogor noch een Liek op in den plattdüütschen Krimi „Landfrauen – Do wat du wullt, de Lüüd schnackt doch“. Dat is all de tweete Film vun den Dithmarscher Filmemaker Mathias Schulz. Un natürli all’ns wedder op Platt.

mehr
Keno Veith dreiht Video op Platt in'e Klei

Dat weern man blots 59 Sekunnen. Un een Mallöör bavento. Aver de hebbt sien Leven nipp un nau op’n Kopp stellt. Ut Keno Veith, den Maiskutscher, is Keno Veith, de Internetstar wurrn. Un dat blots, wieldatt he mit sien Gespann op’e Maiskoppel in‘  Klackermatsch steken bleven is. Vör luder Langewiel hett de ostfreesche Jung denn mit sien Handy en lütt Video dreiht un hett dat bi facebook rinstellt. „Wieder geiht nich, du. Oder anners seggt: Wi sünd mit’n Kopp in, näch? Mitten in‘e Klei. Nu sitt ik hier mit dat dicke Beest.“ Dat dicke Beest is sien Trecker un wat schall he doon? „Tja, nu mööt wi hier luern. Luern, luern. Bit en kümmt un uns ruttrecken deit.“ Nu schnackt de Star ut Ostfreesland aver nich blots Platt, de süht ok noch wat besünners ut: Swatt as de Nacht (ik dörf dat schrieven hett he seggt), groot un stevig, üm‘ Hals veer grote sülverne Keden as de Rapper in Ameriko, `n Irokesen-Hoorsnitt as Bosco ut dat „A-Team“ un jümmers en breed Lachen in’t Gesicht. Dat is Keno, de niege plattdüütsche Internetstar.

mehr
20 Johr Plattdüütsche Bökermess in Hamborg

Wi schrievt dat Johr 2005. In Hamborg geev dat twee ganz groote Belevnisse un de heele Stadt weer op‘e Been: De Passageerdamper „Queen Mary 2“ kümmt to Besöök in‘ Haben un in Finkwarder lanndt to glieke Tiet de gröttste Fleger vun’e Welt, de A380. Dat weer een Spektokel! Man för Helmut Kujawa, Schrieversmann vun’t Hamborger Avendblatt, geev dat domols een ganz anner Superlative. Un twaars de Plattdüütsche Bökermess in‘ Lichtwarksaal vun’e Carl-Toepfer-Stiften: „Uns persönlich Highlight aver weer, as mien Leevste un ik von Reimer Bull persönlich mit Handslag begröt worrn. Vergnöögt fraag he uns: „Dörv ik jümehr Kledaasch afnehmen?“ Un dennso hung he uns Mäntel an de Gardrov un sä: „Dat is de Verehrung vun den Autor gegenöver siene Lesers!“ Un nu frag ik di: „Wat sünd de Queen oder een Fleger gegen son Beleevnis?“ Middewiel hett de dore Plattdüütsche Bökermess sogor Jubiläum: To’n 20. Mol kaamt an‘ 4. un 5. November üm un bi 40 lütte un groote Verloge un Schrieverslüüd ut ganz Norddüütschland na Hamborg, üm ehrn plattdüütschen Kraam vörtostellen. Un twaars in den Lichtwarksaal vun’e „Carl-Toepfer-Stiften“ .

mehr
Perfesser Elmentaler: "Kiel könnte schon mit Platt werben",

Dr. Michael Elmentaler is Perfesser an’t germanistische Seminar in Kiel. Spraak is sien Profeschoon – vör allen Dingen de plattdüütsche Spraak. As Linguistik-Experte hett he ´n Barg Böker schreven un en Hupen Opsätze dorto. Een dorvun schullen sik man ok de Marketing-Experten, de Politiker un de Werbefachlüüd in uns Land mol nipp un nau ankieken – villicht künnt se dor wat ut liern. Dat Thema is wat vigelliensch, man dat hett dat in sik: „Platt – Missingsch – Petuh: Enregistermentprozesse zwischen Hamburg und Flensburg“. Tosamen mit sien Kolleg Perfesser Dr. Oliver Niebuhr hett he ünnersöcht, ob dat sowat as een „Funktionalisierung der Sprache“ bi uns in Norddüütschland geven deit. Dat bedüüt: Een bruukt eenfach bestimmte Wöör ut anner lütte Spraken, üm to wiesen: Ik bün vun hier. Ik kaam ut Kiel. Oder ut Flensborg oder ut Hamborg. Wenn jümmers mehr Lüüd jümmers mehr bestimmte Begriffe ut anner Sprakenregister bruken doot, denn suert dor optletzt een ganz nieges Spraakregister bi rut. Un batz – is dor so’n „Enregistermentprozess“ in’e Gang.

mehr
Anzeige
Meist gelesen
Alle Videos