Nachrichten auf Platt
Lännerzentrum Nedderdüütsch maakt sik an'e Arbeit

„Neue Chefin für Niederdeutsches Länderzentrum – Christianne Nölting warrt Baas vun’t Lännerzentrum in Bremen un Hamborg, Neddersassen  un Schleswig-Holsteen sitt mit in’t Boot“ -  quiddert de Pressesteed vun‘ Bremer Senat. Siet 1. März hett dat niege Lännerzentrum för Nedderdüütsch (LZN) nu also en Geschäftsführerin. Knapp dree Maande is dat nämli  all her, datt de Länner Bremen, Sleswig-Holsteen, Hamborg un Neddersassen dat niege Platt-Zentrum op’e Been stellt hebbt. Stütt un Stöhn kriggt dat LZN vun’e veer norddüütschen Länner. Un twaars 271 000 Euro: Neddersassen övernimmt mit 117 000 Euro den gröttsten Deel, Bremen stüert 80 000 Euro dorto, Sleswig-Holsteen 42 000 un Hamborg 30 000 Euro. Dat is jüst dat Geld, wat de Länner över veertig Johr lang dat Institut för Nedderdüütsche Spraak (INS) in Bremen tostüert hebbt.

mehr
Hertha Borchert - en grote plattdüütsche Schrieversfru

Egens weer Hertha Borchert jümmers blots „die Mutter von Wolfgang Borchert“. Se weer de Fru, de ehrn starvenskranken, berühmten Söhn Dag un Nacht pleegt hett. Se weer de Fru, de sik mit all ehr Knööf üm‘n Nachlass kümmert hett. De laterhen op jedeen Premiere vun sien Drama „Draußen vor der Tür“ opdüükert is un de in ehr lütt Wahnung för all de jungen Lüüd dor weer, de mehr vun ehr Idol Wolfgang Borchert höörn wullen. Wat keeneen wuss: Hertha Borchert hett sölben Gedichte un Vertellen schreven. Op Platt. De Deern ut dat lütte Dörp Kirchwerder in’e Veerlannen hett mit ehr Schrieverie  groten Erfolg hatt. In’e  Dörtiger Johr weer se jüst so bekannt as Hermann Claudius, Otto Tenne oder Rudl Kinau. Experten meent sogor, datt `n beten wat vun ehrn Schrievstil ok op Wolfgang Borchert affarvt is.

mehr
Tim Lomas sammelt schöne Wöör in veele verscheden Spraken

Stell di mol vör, du hest di graad mit dien Leevsten in’e Hoor. Un büst füünsch un vergrellt un du muttst eerst mol wedder den Kopp kloor kriegen. Un denn löppst du rut an’e See un di püüstert de Wind as dull üm’e Ohrn. Un miteens warrd di ganz licht tomoot. Dorför gifft dat keen passen düütsches Woort, üm düt Geföhl to beschrieven.  Aver de Hollänner, de hebbt eens: „uitwaaien“ heet dat dor. Wenn de Finnen in Noot sünd un ganz ünner, aver mit all ehr Knööf un all ehr Kraasch wedder na baven spaddelt, denn nöömt se düt Geföhl „sisu“. Dor gifft dat keen passen Översetten för. Jüst so is dat mit dat niege däänsche In-Woort „hygge“. Düt Geföhl, wenn dat kommodig is, wenn dat warm is un huggelig, as de Sleswiger seggt.  Man liekers lett sik dat nich in een Woort rinsteken: „Untranslatable emotions“, seggt Tim Lomas dorto. He is Psycholoog an’e University of East London un is siet twee Johr dorbi, en Aart Duden mit de schönsten Geföhle ut’e heele Welt op’e Been to stellen. Un twaars in’t Nett. Un jedeen kann un schall dorbi mithölpen.

mehr
NDR-Schrievwettbewarb "Vertell doch mal" fiert Jubiläum

 „Was haben wir mit dieser Idee bloß ausgelöst?“ hett sik Thomas Stehling 1988 fraagt, „innerhalb von sechs Wochen wurden mehr als 700 plattdeutsche Weihnachtsgeschichten eingesandt . . .“ Düsse Idee, vun de he hier schnacken deit, dat is de plattdüütsche Schrievwettbewarb „Vertell doch mal“.  1988 hett de NDR em to’n eersten Mol op’e Been stellt. De domolige Funkhuusdirekter weer ganz verbaast vunwegen „der großen Beteiligung, soviel Einfallsreichtum und sprachlicher Lebendigkeit der Amateur-Literaten.“ Man dat weer jo eerst de Anfang. 25 Johr later liegt meist 1000 Vertellen mehr op’n Disch un de Baas vun’t Lannesfunkhuus Kiel, Volker Thormählen, is övertüügt:  „Wenn soveel Lüüd  jümmers wöller mitmaakt, denn wiest se ook, dat op Plattdüütsch jümmers noch wat geiht.“ Un wie dor noch wat geiht! Denn ok na 30 Johr is noch lang nich Sluss. Düt Johr fiert de plattdüütsche Schrievwettbewarb „Vertell doch mal“ nämli Geburtsdag.

mehr
Fröher hebbt de rieken Herrschaften ok geern in' Sommer slöömt

Wat hebbt wi dat hüüt doch kommodig: Wenn de Kleedaasch schietig is, denn smiet wi se in’e Waschmaschin rin. Wenn’t mol fix gahn mutt mit‘ Eten, denn stellst du dat enfach in’e Mikrowell rin. Wust un Kääs hoolst du ut dien Köhlschapp rut. Gröne Bohn‘, Bloomkohl oder Himbeern in‘ Winter? Enfach Iesschapp opmaken un rutholen.  Un wat is dat schön, so’n ieskoolen Wien in‘ Sommer.  Wo lütte Iesstücken in swümmen doot. Fröher güng dat nich ganz so kommodig to. Tominnst bi de Lüüd, de nix in’e Melk to krömen harrn. Dor keem dat op’n Disch, wat se sölben in‘ Goorn un in‘ Stall harrn. Un wat de Johrstieden hergeven dä.  Melk frisch vun’e Koh,  Appeln un Beern vun‘ Boom, Wötteln un Kantüffeln frisch ut’ Beet oder ut’e Miete. Un för’n Winter hebbt se inweckt, inpöckelt un rökert.  So sünd se över de Runn kamen. De annern, de wat an’e Fööt harrn, de kunnen slömen un slampampen. Un twaars dat heele Johr över. Un all’ns weer jümmers frisch. De harrn sogor Ieswürfel! Woans dat angahn kann? Na, de harrn all een Iesschapp. Nich so’n niemoodsches Ding, as wi hüüt, nee, dat Iesschapp annodunnemol leeg ünner de Eer.

mehr
Avergloven rund üm'e Daag twüschen de Johrn

Wiehnachten is nu vörbi. De Dannenboom steiht noch in mankeen Stuuv un smitt sien Nodels all meist af. Dat niege Johr is man so eben in‘e Gang un maak sik op’n Padd. Un wi hangt so dortwüschen. Twüschen dat ole Johr un dat niege. Un wi luert op dat, wat uns 2018 wull bringen warrd. Dat is en ganz besünnere Tiet. Dor liggt wat in’e Luft: Drööms vun beter Tieden, mehr Geld, mehr Erfolg. Un dat Lengen na Leev, Freden, Tofredenheit un veel Gesundheit. Op de anner Siet spökelt uns de Bammel för Krankheiten un anner gräsig Unglück in‘ unsen Kopp rüm. Wat för’n ver-rückte Tiet, düsse twölf hilligen Nächte twüschen Wiehnachtenavend un den 6. Januor, den Hillgen-Dreekönigsdag.  Se hebbt ganz veele Naams bi uns: Rauhnächte, zwischen den Jahren, Altjahrswoche, zwölf Nächte, Brückentage oder as wi Plattdüütschen kort un knapp seggt: „De Twölften“.

mehr
Theodor Storm hett Wiehnachten leevt - he weer as so'n lütt Kind

„Es wird Weihnachten; vergnügte Weihnachten also! Mein ganzes Haus riecht schon nach braunen Kuchen – nach dem Rezept meiner Mutter – und ich sitze so zu sagen, schon seit einer halben Wochen im Schein des Tannenbaums. . . .“, schrifft Theodor Storm 1856 an sien Fründ Friedrich Eggers. He hett all meist güllen Duumens, steiht dor, „denn ich arbeite abends jetzt nur in Schaumgold, Knittergold und bunten Papieren.“ Aver uns groot Dichtersmann is nich blots in’e Wiehnachtsstuuv togang, nee: „ . . . gestern abend habe ich sogar den Frauen Mandeln und Citronat für die Weihnachtskuchen hacken helfen; auch Kardemum dazu gestoßen und Hirschhornsalz . . .“ Theodor Storm weer Füer un Flamm för Wiehnachten. He weer een echten Wiehnachtsminsch. Dat kann een nich blots in siene Breefe nalesen, sünnern ok in siene Novellen.

mehr
Yared Dibaba un sien Band "De Schlickrutscher" fiert Wiehnachten

„Oh Dannenboom, oh Dannenboom, wo gröön sünd diene Bläder . . .“ tirileert Yared Dibaba jümmers vör sik hin: „Ik heff een Tradischoon to Wiehnachten“, smuustert de bekannte Moderator un Plattschnacker an’t Telefon un höögt sik een, „ik gah jümmers mit mien Söhn los to unsen Höker. Den Wiehnachtsboom kopen. Mien Fru söcht den Boom eerst ut un wi Keerls hoolt em af un dreegt em na Huus. Un dor sing ik denn de ganze Tiet „Oh Dannenboom“. Bit wi tohuus sünd“. Nuch Övung hett he also, wat dat Singen angeiht – un dorüm is de Entertainer, Musikant un Moderator nu ok mit sien Band, de „Schlickrutscher“ op Wiehnachtstour. Bi  Shanties, Vertellen, Speele, Dööntjes, Seemannsgoorn un veel Musik to’n Mitsingen is de Wiehnachtsstress miteens wiet wech. Yared Dibaba kümmt mit „Wiehnachten op Platt“ natürli ok na Kiel.

mehr
Anzeige
Meist gelesen
Alle Videos